Lipoprotein(a) หรือ Lp(a) เป็นอนุภาคไขมันที่มีโครงสร้างคล้าย LDL ระดับถูกกำหนดโดยพันธุกรรมเป็นหลักและเปลี่ยนแปลงจากอาหารหรือพฤติกรรมเพียงเล็กน้อย ภาวะ Lp(a) สูงพบประมาณร้อยละ 20–25 ของประชากร และเป็นปัจจัยเสี่ยงอิสระต่อกล้ามเนื้อหัวใจตาย โรคหลอดเลือดสมอง โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย และลิ้นหัวใจเอออร์ติกตีบจากแคลเซียม

แนวทางดูแลผู้ป่วยที่มี Lipoprotein(a) สูง

บทความใน The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism พ.ศ. 2569 สรุปแนวทางสำคัญดังนี้

การตรวจ Lp(a)

แนวทาง ACC/AHA/Multisociety Dyslipidemia Guideline 2026 แนะนำให้ตรวจ Lp(a) อย่างน้อยหนึ่งครั้งในผู้ใหญ่ทุกคน รวมถึงตรวจญาติสายตรงของผู้ที่มี Lp(a) สูง โรคหัวใจและหลอดเลือดก่อนวัย หรือ familial hypercholesterolemia

การตรวจไม่จำเป็นต้องงดอาหาร และควรใช้หน่วย nmol/L เมื่อทำได้ ไม่ควรแปลงค่าระหว่าง mg/dL และ nmol/L ด้วยสูตรตายตัว เนื่องจากไม่มี conversion factor ที่เป็นมาตรฐาน

ระดับตั้งแต่ 50 mg/dL หรือ 125 nmol/L ขึ้นไปสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยทั่วไปตรวจเพียงครั้งเดียวก็เพียงพอ แต่อาจตรวจซ้ำเมื่อค่าอยู่ในช่วงก้ำกึ่ง หรือมีการเปลี่ยนแปลงสำคัญ เช่น การตั้งครรภ์ วัยหมดประจำเดือน หรือโรคไต ตับ และไทรอยด์

การดูแลรักษา

ปัจจุบันยังไม่มียาที่ได้รับอนุมัติเพื่อลด Lp(a) โดยตรง การดูแลจึงเน้นควบคุมความเสี่ยงหัวใจและหลอดเลือดทั้งหมด โดยเฉพาะการลด LDL-C อย่างเข้มงวด รวมถึงควบคุมความดันโลหิต เบาหวาน น้ำหนัก และการสูบบุหรี่

Statin ยังคงเป็นยาหลัก แม้ไม่ลด Lp(a) แต่ช่วยลดเหตุการณ์หัวใจและหลอดเลือดได้ชัดเจน หาก LDL-C ยังไม่ถึงเป้าหมาย อาจเพิ่ม ezetimibe หรือ PCSK9 inhibitor ซึ่งช่วยลด Lp(a) ได้ประมาณร้อยละ 20–30

CAC score อาจช่วยประเมินความเสี่ยงเพิ่มเติมในผู้ป่วย primary prevention ส่วน aspirin ควรพิจารณาเฉพาะรายโดยชั่งประโยชน์กับความเสี่ยงเลือดออก

ความเกี่ยวข้องกับโรคต่อมไร้ท่อ

Hypothyroidism โรคไตเรื้อรัง nephrotic syndrome acromegaly และภาวะอักเสบอาจทำให้ Lp(a) สูงขึ้น ขณะที่ hyperthyroidism และโรคตับแข็งอาจทำให้ระดับลดลง ดังนั้นควรประเมินและแก้ไขสาเหตุร่วมก่อนพิจารณาตรวจซ้ำ

ยารุ่นใหม่ เช่น pelacarsen, olpasiran, lepodisiran และ zerlasiran สามารถลด Lp(a) ได้มากกว่าร้อยละ 80 แต่ยังอยู่ระหว่างการศึกษาว่าจะช่วยลดเหตุการณ์หัวใจและหลอดเลือดได้จริงหรือไม่

โดยสรุป การตรวจ Lp(a) อย่างน้อยหนึ่งครั้งในวัยผู้ใหญ่ การตรวจญาติสายตรง และการควบคุมปัจจัยเสี่ยง โดยเฉพาะ LDL-C อย่างเข้มงวด เป็นหัวใจของการดูแลในปัจจุบัน

เอกสารอ้างอิง: McGinnis T, Saxon DR. Approach to the patient with elevated lipoprotein(a). J Clin Endocrinol Metab. Published online July 16, 2026. doi:10.1210/clinem/dgag286