ภาวะพร่องฮอร์โมนไทรอยด์ Hypothyroidism ความชุกทั่วโลกประมาณ 0.3% to 12% ขึ้นกับการรับประทานไอโอดีนของแต่ละบุคคล พบมากในเพศหญิง (F:M 5:1) และผู้สูงอายุ อาการขาดฮอร์โมนไทรอยด์ ได้แก่ อ่อนเพลีย น้ำหนักเพิ่ม ความจำลดลง ไม่มีสมาธิ ประจำเดือนมาผิดปกติ มีบุตรยาก หากไม่รักษาส่งผลให้เกิดภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจหรือเกิดอาการหนัก ซึม จนเป็น myxedema coma ได้ สาเหตุของhypothyroid แบ่งตามต่อมที่เกิดโรค ดังนี้
-
- Primary Hypothyroidism พบเป็นสาเหตุส่วนใหญ่ เกิดปัญหาจากต่อมไทรอยด์เอง ได้แก่ Hashimoto thyroiditis (ออโตอิมมูนทำลายเซลล์ไทรอยด์), ขาดไอโอดีน, Congenital hypothyroidism ไม่มีไทรอยด์ตั้งแต่เกิด, การผ่าตัดต่อมไทรอยด์, กลืนรังสีไอโอดีนradioactive iodine, ยาบางชนิด เช่น Amiodarone, Lithium, Interferon-α, Interleukin-2, Tyrosine kinase inhibitors, Immune checkpoint inhibitors → กระตุ้น autoimmunity
- Secondary Hypothyroidism ปัญหาเกิดโรคจาก pituitary gland เช่น เนื้องอกต่อมใต้สมอง ต่อมใต้สมองขาดเลือด (Sheehan syndrome), Infiltrative disease ยาบางชนิด เช่น dopamine, somatostatin
- Tertiary Hypothyroidism เกิดจาก hypothalamus
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ hypothyroid
1. อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงของ primary hypothyroid
ตอบ เพศหญิง กรรมพันธุ์ มีโรคออโตอิมมูนอื่น การรับประทานไอโอดีน
2. อะไรเป็นการรักษาที่เหมาะสมในคนที่เป็น primary hypothyroid
ตอบ levothyroxine 1.6 ug/kg/day ในผู้ใหญ่ทั่วไปที่ไม่ได้ตั้งครรภ์ ส่วนรายที่สูงอายุ หรือมีโรคหัวใจ (AF, CAD) ให้พิจารณายาขนาดต่ำ เช่น 25-50 ug/day
3. การตรวจติดตาม primary hypothyroid
ตอบ วัดระดับ thyrotropin level (TSH) 6-8 wk หลังเริ่มรักษา หรือปรับขนาดยา หรือมีการเปลี่ยนแปลงน้ำหนัก > 4.5 kg หรือ มีอาการของการขาดออร์โมนไทรอยด์ หรือมีการให้ยาที่มีผลต่อไทรอยด์ เช่น amiodarone
1. อะไรเป็นปัจจัยเสี่ยงของ primary hypothyroid
ตอบ เพศหญิง กรรมพันธุ์ มีโรคออโตอิมมูนอื่น การรับประทานไอโอดีน
2. อะไรเป็นการรักษาที่เหมาะสมในคนที่เป็น primary hypothyroid
ตอบ levothyroxine 1.6 ug/kg/day ในผู้ใหญ่ทั่วไปที่ไม่ได้ตั้งครรภ์ ส่วนรายที่สูงอายุ หรือมีโรคหัวใจ (AF, CAD) ให้พิจารณายาขนาดต่ำ เช่น 25-50 ug/day
3. การตรวจติดตาม primary hypothyroid
ตอบ วัดระดับ thyrotropin level (TSH) 6-8 wk หลังเริ่มรักษา หรือปรับขนาดยา หรือมีการเปลี่ยนแปลงน้ำหนัก > 4.5 kg หรือ มีอาการของการขาดออร์โมนไทรอยด์ หรือมีการให้ยาที่มีผลต่อไทรอยด์ เช่น amiodarone
อ่านรายละเอียด JAMA sep 2025 https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2838457













