Prolactin-secreting adenomas: pathogenesis, diagnosis, and management

เนื้องอกต่อมใต้สมองชนิด prolactinoma พบได้มากเกือบครึ่งของเนื้องอกต่อมใต้สมองทั้งหมด มักพบในอายุ 20-50ปี เพศหญิงมากกว่าเพศชาย10เท่า โดยมีอาการ ได้แก่ น้ำนมไหล ประจำเดือนมาผิดปกติ หรือขาดประจำเดือน มีบุตรยาก ความรู้สึกทางเพศลดลง เพิ่มความอยากอาหาร น้ำหนักขึ้น ดื้ออินซูลิน ไขมันผิดปกติ bone resorption หรือ มวลกล้ามเนื้อลดลง เป็นต้น นอกจากนี้ หากก้อนเนื้องอกมีขนาดใหญ่ ส่งผลให้ปวดศีรษะ ลานสายตาผิดปกติได้

อย่างไรก็ดี ควรหาเหตุอื่นที่ทำให้เกิดอาการดังกล่าว หรือฮอร์โมนโปรแลคตินขึ้นจากเหตุอื่นด้วยเช่นกัน โดยสาเหตุของระดับฮอร์โมนโปรแลคตินสูงในเลือด ได้แก่

• การถูกกระตุ้นโดยตรงที่ lactotroph cells ของเต้านม: การออกกำลังกายอย่างหนัก พร่องฮอร์โมนไทรอยด์ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
• การรบกวนการทำงานของสารยับยั้งโปรแลคติน: เนื้องอกบริเวณsellar ที่ทำให้เกิดstalk effect หรือยาบางชนิด เช่น ยารักษาโรคจิตเวช (ตามรูป)
• Impaired uptake หรือ metabolism of prolactin: ตับวาย ไตวายเรื้อรัง

รูปจาก lancet diabetes endocrinol aug 2025  https://www.thelancet.com/journals/landia/article/PIIS2213-8587(25)00227-X/abstract