Nutritional, functional, and psychological considerations for incretin-based therapies in adults—an EASO, EFAD, and ECPO Consensus Statement

ยากลุ่ม incretin-based therapies เช่น GLP-1 receptor agonists และ dual GIP–GLP-1 receptor agonists มีประสิทธิภาพสูงในการลดน้ำหนักและช่วยลดความเสี่ยงด้านหัวใจและเมตาบอลิซึม อย่างไรก็ตาม การลดความอยากอาหาร น้ำหนักที่ลดลงอย่างรวดเร็ว และอาการไม่พึงประสงค์ทางระบบทางเดินอาหาร อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการขาดสารอาหาร การสูญเสียมวลกล้ามเนื้อ และปัญหาด้านจิตใจในผู้ป่วยบางราย

Consensus statement จาก EASO, EFAD และ ECPO ซึ่งเผยแพร่ใน The Lancet Diabetes & Endocrinology เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2569 เสนอให้ดูแลผู้ป่วยแบบเฉพาะบุคคลและเป็นขั้นตอน โดยประเด็นสำคัญ ได้แก่

1. รักษาคุณภาพอาหารและมวลกล้ามเนื้อ

ในช่วงลดน้ำหนัก ควรพิจารณาโปรตีนประมาณ 1.0–1.5 กรัมต่อน้ำหนักตัวที่ปรับแล้ว 1 กิโลกรัมต่อวัน โดยกระจายโปรตีนคุณภาพดีในแต่ละมื้อ ควรรับประทานผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง พร้อมตั้งเป้าใยอาหารอย่างน้อย 25 กรัม และน้ำประมาณ 2.0–2.5 ลิตรต่อวัน โดยปรับตามโรคร่วมและความเหมาะสมของแต่ละบุคคล

2. จัดการอาการทางระบบทางเดินอาหาร

อาการคลื่นไส้ อาเจียน กรดไหลย้อน ท้องผูก และท้องเสียพบได้บ่อย โดยเฉพาะหลังเพิ่มขนาดยา ควรแนะนำให้รับประทานมื้อเล็ก รับประทานช้า หยุดเมื่ออิ่ม และหลีกเลี่ยงอาหารไขมันสูงหรือมื้อใหญ่ หากมีอาการมาก อาจพิจารณาชะลอการเพิ่มยา ลดขนาดยา หรือหยุดยาชั่วคราว ไม่จำเป็นต้องเพิ่มยาจนถึงขนาดสูงสุดในผู้ป่วยทุกราย

3. ส่งเสริมสมรรถภาพร่างกาย

น้ำหนักที่ลดลงประกอบด้วยทั้งมวลไขมันและมวลไร้ไขมัน จึงควรติดตามสมรรถภาพร่างกายร่วมด้วย การออกกำลังกายแบบแรงต้านอย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 วัน ร่วมกับกิจกรรมแอโรบิกและการได้รับโปรตีนเพียงพอ อาจช่วยรักษามวลและกำลังกล้ามเนื้อ

4. ใส่ใจสุขภาพจิตและความสัมพันธ์กับอาหาร

แม้ยาจะช่วยลดความอยากอาหารและ “food noise” แต่ผู้ป่วยบางรายอาจรู้สึกสูญเสียความสุขจากอาหารหรือวิธีเดิมที่ใช้รับมือกับความเครียด จึงควรประเมินสุขภาวะทางจิต พฤติกรรมการกินผิดปกติ และความคาดหวังต่อการรักษา พร้อมส่งต่อผู้เชี่ยวชาญเมื่อจำเป็น

ผู้สูงอายุ ผู้มีภาวะเปราะบาง มวลกล้ามเนื้อต่ำ รับประทานอาหารได้น้อย น้ำหนักลดเร็ว หรือมีอาการทางเดินอาหารต่อเนื่อง ควรได้รับการติดตามอย่างใกล้ชิดและพิจารณาดูแลโดยทีมสหสาขาวิชาชีพ

โดยสรุป การรักษาด้วยยากลุ่ม incretin ไม่ควรมุ่งเฉพาะตัวเลขน้ำหนัก แต่ควรรักษาคุณภาพโภชนาการ มวลกล้ามเนื้อ สมรรถภาพร่างกาย สุขภาพกระดูก และสุขภาวะทางจิตควบคู่กันไป

เอกสารอ้างอิง: Dobbie LJ, et al. Lancet Diabetes Endocrinol. Published online July 8, 2026. doi:10.1016/S2213-8587(26)00122 https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213858726001221?via%3Dihub